Quân và dân Thanh Hóa chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng trong kháng chiến chống Mỹ. (Ảnh tư liệu)

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc, đế quốc Mỹ đã nhanh chóng can thiệp vào Việt Nam, thực hiện âm mưu chia cắt đất nước ta. Trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, Mỹ đã huy động số lượng lớn binh sĩ với vũ khí tối tân nhất, hiện đại nhất, triển khai nhiều chiến lược chiến tranh nguy hiểm. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, Nhân dân ta đã bước vào “cuộc đụng đầu lịch sử” bằng tinh thần chủ động, kiên quyết với niềm tin tất thắng “dù phải chiến đấu 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa, chúng ta cũng kiên quyết chiến đấu đến thắng lợi hoàn toàn” và “dù khó khăn, gian khổ đến mấy, Nhân dân ta nhất định sẽ hoàn toàn thắng lợi. Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Đồng bào Nam - Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà”.

Để tạo nền tảng cho cuộc chiến đấu ác liệt, gian khổ, thì hậu phương là nhân tố quyết định. Không có hậu phương vững mạnh thì tiền tuyến không thể chiến thắng kẻ thù - nhất là đế quốc Mỹ, tên đế quốc mạnh nhất thế giới. Vì thế, Đảng ta xác định “miền Nam là tiền tuyến lớn, miền Bắc là hậu phương lớn của miền Nam”. Thực hiện lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh “mỗi người làm việc bằng hai vì miền Nam ruột thịt”, trên khắp miền Bắc nói chung, Thanh Hóa nói riêng đã dấy lên các phong trào thi đua sôi nổi. Với khẩu hiệu “thóc thừa cân, quân vượt mức”, Nhân dân Thanh Hóa từ miền ngược cho đến miền xuôi, từ thành thị về vùng nông thôn đã thi đua lao động, sản xuất, quyết tâm vừa đánh Mỹ, thắng Mỹ, vừa hợp sức cùng cả nước giải phóng miền Nam.

Xác định nông nghiệp là mặt trận hàng đầu nên Thanh Hóa đã tập trung phát triển toàn diện để vừa đáp ứng yêu cầu thiết yếu của Nhân dân vừa chi viện cho chiến trường. Thực hiện phong trào “3 đảm đang”, phụ nữ Đông Phương Hồng mở đầu cho phong trào “cấy giăng dây, cây lúa thẳng hàng”; phụ nữ huyện Vĩnh Lộc mở hội thi “cày tài, cấy giỏi”... Mặc cho bom đạn của giặc Mỹ tàn phá nhiều nơi trên mảnh đất xứ Thanh, người dân vẫn chắc tay cày để tạo nên những cánh đồng “5 tấn thắng Mỹ”. Trong phong trào “3 đảm đang”, hàng loạt công trình, sản phẩm mang tên thanh niên ra đời như “xe thanh niên”, “máy thanh niên”, “ngày thanh niên”... Ở vùng biển, phong trào “thanh niên bám biển, giữ làng, bắn rơi máy bay, bắn chìm tàu chiến địch” diễn ra sôi nổi. Trong các công, nông, lâm trường, xí nghiệp đã tổ chức các phong trào “2 mũi giáp công thắng Mỹ”... Các phong trào không chỉ tạo ra nhiều của cải vật chất để chi viện cho tiền tuyến, mà còn tạo nên khí thế thi đua giữa tiền tuyến với hậu phương.

Trên mặt trận giao thông - vận tải nóng bỏng và ác liệt, các cô gái xứ Thanh đã đảm nhận các nhiệm vụ phục vụ chiến đấu. Hàng nghìn chị em đã xung phong gia nhập các đơn vị vận tải thuyền nan. Toàn tỉnh có 22 đại đội thuyền nan thì có 13 đại đội là nữ. Trong 10 năm chống chiến tranh phá hoại của Mỹ (1965-1975), Công ty Vận tải thuyền nan, Đoàn vận tải Lam Sơn, các đoàn vận tải cơ giới đã vận chuyển 15 triệu tấn hàng hóa chi viện cho chiến trường miền Nam.

Không chỉ huy động một lượng lớn của cải, vật chất phục vụ chiến đấu, phong trào “tòng quân ra trận đánh Mỹ” cũng diễn ra sôi động khắp các làng bản quê Thanh. Dù biết ra trận sẽ có hy sinh, mất mát nhưng với thanh niên Thanh Hóa khi ấy, được đi bộ đội để cầm súng chiến đấu với kẻ thù là một lý tưởng sống. Trong 4 năm (1965-1968), từ phong trào “3 sẵn sàng”, toàn tỉnh có tới 17 vạn lá đơn tình nguyện xung phong tòng quân giết giặc, trong đó có nhiều lá đơn được viết bằng máu; trên 7.000 quân nhân phục viên đã đăng ký sẵn sàng tái ngũ ra chiến trường đánh Mỹ; 400 gia đình có từ 4 đến 7 người đi bộ đội. Trong phong trào “3 đảm đang” đã có 32 vạn lá đơn đăng ký phục vụ chiến đấu, nuôi dưỡng bộ đội, chăm sóc thương binh...

Để đáp ứng yêu cầu mới của cách mạng miền Nam, quân dân Thanh Hóa đã làm hết sức mình, chi viện tối đa sức người, sức của cho các chiến trường. Với mục tiêu “không làng, bản nào không có người đi bộ đội”, Ban Tổ chức Tỉnh ủy ra thông tri “xuất của nhà đi trước” với tinh thần “đảng viên ai trúng tuyển là đi, con đảng viên không phải để quần chúng bình cử”. Năm 1973, Thanh Hóa tuyển quân 2 đợt được 14.599 người, đạt 106% kế hoạch. Điều đặc biệt là trong các dân tộc ít người như Dao, H’Mông, thanh niên theo đạo thiên chúa giáo tỷ lệ tòng quân đều tăng nhanh.

Sau chiến thắng vang dội của Chiến dịch Tây Nguyên, Huế - Đà Nẵng (tháng 3/1975), Trung ương Đảng nhận định “thời cơ chiến lược đã đến, ta có điều kiện hoàn thành sớm quyết tâm giải phóng miền Nam” trước mùa mưa và đi đến quyết định mở chiến dịch giải phóng Sài Gòn - Gia Định, lấy tên là Chiến dịch Hồ Chí Minh. Để chiến dịch đi đến thắng lợi hoàn toàn, phong trào “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” diễn ra sôi động trên địa bàn tỉnh. Ngày tuyển quân trở thành ngày hội của mọi người, mọi nhà; có gia đình đã động viên đến người con thứ 8 ra mặt trận. Khẩu hiệu “tất cả cho tiền tuyến, tất cả để giải phóng miền Nam” được giăng khắp mọi nẻo đường. Nhờ đó, tháng 2/1975, Thanh Hóa giao quân đợt 1 đạt 17.959 tân binh, vượt 20% chỉ tiêu của cả năm. Với tinh thần “thần tốc”, “thần tốc hơn nữa”, gần 20 tiểu đoàn của Trung đoàn 14 vừa đi, vừa huấn luyện bổ sung kịp thời cho các chiến trường.

Sự chi viện to lớn, kịp thời sức người, sức của từ hậu phương Thanh Hóa nói riêng, miền Bắc nói chung đã giúp quân dân ta giành thắng lợi từng bước, đánh đổ từng bộ phận, tiến tới giành thắng lợi hoàn toàn với đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, thu non sông về một mối. Điều này khiến nhiều nhà nghiên cứu chiến lược quân sự Mỹ đã phải thốt lên rằng “một trong những nguyên nhân quan trọng nhất làm cho Mỹ thất bại ở Việt Nam là do không triệt phá được tiềm lực của miền Bắc”.

Thắng lợi của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã ghi vào lịch sử dân tộc một “trang sử vàng”. Vùng đất xứ Thanh anh dũng, kiên cường rất vinh dự, tự hào đã góp một phần tô thắm “trang sử vàng” huyền thoại của dân tộc Việt Nam.

Tố Phương