Những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách về bình đẳng giới, tiêu biểu như Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Bình đẳng giới, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình; đồng thời tham gia và thực hiện nghiêm túc các công ước quốc tế quan trọng như Công ước xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ, Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em. Nhờ đó, quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ và trẻ em ngày càng được bảo vệ tốt hơn.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy định kiến giới và tư tưởng trọng nam khinh nữ vẫn tồn tại dai dẳng trong một bộ phận gia đình và cộng đồng. Phụ nữ thường gánh vác phần lớn công việc gia đình, chăm sóc con cái và người thân, trong khi nam giới vẫn được mặc nhiên coi là trụ cột, người quyết định các vấn đề lớn và đại diện cho gia đình ngoài xã hội. Ở nhiều vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, dù là lao động chính, phụ nữ vẫn ít có tiếng nói trong gia đình. Gánh nặng mưu sinh, chăm sóc gia đình, cùng những hệ lụy từ rượu chè, tệ nạn xã hội của một bộ phận nam giới, tiếp tục đè nặng lên vai người phụ nữ.

Đáng lo ngại hơn, tư tưởng trọng nam khinh nữ là nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh – một vấn đề xã hội nghiêm trọng hiện nay. Khi số trẻ em trai sinh ra vượt trội so với trẻ em gái, xã hội sẽ phải đối mặt với hệ lụy dư thừa nam giới trong độ tuổi trưởng thành, đặc biệt là độ tuổi kết hôn. Điều này không chỉ làm xáo trộn cấu trúc gia đình, mà còn tác động tiêu cực đến hạnh phúc của nhiều phụ nữ.

Mất cân bằng giới tính khi sinh kéo theo nhiều hệ lụy: nhiều nam giới không có cơ hội lập gia đình, hạnh phúc gia đình không trọn vẹn; phụ nữ phải sinh nhiều lần để “có con trai”, dẫn đến suy giảm sức khỏe; nạo phá thai và sinh nhiều con gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế gia đình và sự phát triển bền vững của xã hội; đồng thời đặt ra những thách thức mới, lâu dài đối với công tác dân số và an sinh xã hội.

Trước thực trạng đó, việc triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh là yêu cầu cấp bách. Trước hết, cần tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác truyền thông, giáo dục, vận động nhằm thay đổi nhận thức và hành vi của người dân. Việc đẩy mạnh tuyên truyền phải gắn với vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp; sự tham gia tích cực của các tổ chức chính trị – xã hội, người có uy tín trong cộng đồng. Nội dung truyền thông cần hướng tới xóa bỏ định kiến giới, đề cao giá trị của trẻ em gái, trách nhiệm bình đẳng của nam và nữ trong gia đình.

Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền thông qua hệ thống truyền thanh, cổng thông tin điện tử, panô, khẩu hiệu, sinh hoạt câu lạc bộ gia đình, tiền hôn nhân, cũng như tại các trạm y tế, nhà văn hóa thôn, tổ dân phố, nhằm đưa thông điệp bình đẳng giới đến gần hơn với người dân.

Song song với công tác tuyên truyền, việc nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi phải được thực hiện nghiêm minh. Các quy định pháp luật cần được phổ biến sâu rộng đến các cơ sở y tế và đội ngũ cán bộ trực tiếp cung cấp dịch vụ. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát các cơ sở siêu âm, nạo phá thai phải được tiến hành thường xuyên, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Bình đẳng giới không chỉ là quyền, mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Chung tay xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh chính là góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc, xã hội công bằng, văn minh và phát triển bền vững.

Lê Thơ, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công