1. Độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự

Theo Điều 30 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân đủ 18 tuổi được gọi nhập ngũ; độ tuổi gọi nhập ngũ là từ đủ 18 đến hết 25 tuổi. Trường hợp công dân được tạm hoãn gọi nhập ngũ do đang học cao đẳng, đại học hệ chính quy, độ tuổi gọi nhập ngũ có thể kéo dài đến hết 27 tuổi.

Từ quy định này, các tài liệu tuyên truyền về tuyển quân năm 2027 nêu rõ nhóm công dân nam sinh trong các năm phù hợp với khung tuổi nói trên sẽ thuộc diện xem xét gọi nhập ngũ, trong đó có trường hợp kéo dài đến 27 tuổi đối với người đã từng được tạm hoãn vì lý do học tập. Đây là cách diễn giải thực tiễn từ quy định của luật để người dân dễ hình dung hơn.

2. Từ 17 tuổi đã phải đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu

Pháp luật không đợi đến khi đủ 18 tuổi mới bắt đầu quản lý nguồn tuyển quân. Điều 12 quy định công dân nam từ đủ 17 tuổi trở lên thuộc đối tượng đăng ký nghĩa vụ quân sự; Điều 16 quy định việc đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu được thực hiện đối với công dân nam đủ 17 tuổi trong năm.

Nói cách khác, 17 tuổi là độ tuổi đăng ký, còn 18 tuổi trở lên là độ tuổi có thể được gọi nhập ngũ nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn theo luật. Cách phân biệt này rất quan trọng để tránh hiểu nhầm giữa đăng ký và nhập ngũ.

3. Đăng ký nghĩa vụ quân sự ở đâu?

Theo Điều 15 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự cho công dân cư trú tại địa phương; đối với công dân đang học tập, làm việc tại cơ quan, tổ chức thì việc đăng ký còn gắn với Ban Chỉ huy quân sự của cơ quan, tổ chức đó theo quy định.

4. Những trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ

Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 quy định khá rõ các trường hợp tạm hoãn gọi nhập ngũ, trong đó đáng chú ý gồm:

Chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe.

Là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; trong gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm gây ra được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận;

Một con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%;

Có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ; hạ sĩ quan, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân;

Người thuộc diện di dân, giãn dân trong 03 năm đầu đến các xã đặc biệt khó khăn theo dự án phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trở lên quyết định;

Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật;

 Đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học, trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.

Điểm đáng lưu ý là tạm hoãn không có nghĩa là hết nghĩa vụ. Khi lý do tạm hoãn không còn, nếu công dân vẫn còn trong độ tuổi luật định thì vẫn có thể được gọi nhập ngũ.

5. Những trường hợp được miễn gọi nhập ngũ

Cũng theo Điều 41, một số trường hợp được miễn gọi nhập ngũ, như:

Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một.

Một anh hoặc một em trai của liệt sĩ.

Một con của thương binh hạng hai; một con của bệnh binh hoặc người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

Người làm công tác cơ yếu không phải là quân nhân, công an nhân dân.

Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến vùng có điều kiện kinh tế, xã hội đặc biệt khó khăn từ 24 tháng trở lên.

Tuy nhiên, luật cũng mở ra một điểm rất nhân văn: công dân thuộc diện tạm hoãn hoặc miễn gọi nhập ngũ, nếu tự nguyện, vẫn có thể được xem xét tuyển chọn và gọi nhập ngũ theo quy định.

Trốn tránh nghĩa vụ quân sự sẽ bị xử lý ra sao?

Pháp luật hiện hành quy định khá nghiêm đối với hành vi không đăng ký, không chấp hành lệnh khám sức khỏe, hoặc không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ. Nghị định 218/2025/NĐ-CP đã có hiệu lực từ ngày 05/08/2025 và thay thế Nghị định 120/2013/NĐ-CP, là căn cứ xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quốc phòng, cơ yếu, trong đó có các vi phạm về nghĩa vụ quân sự.

Bên cạnh xử phạt hành chính, hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự còn có thể bị xử lý hình sự. Điều 332 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự, với khung hình phạt có thể từ cải tạo không giam giữ đến phạt tù, tùy tính chất và mức độ vi phạm.

Điều đó cho thấy, việc nộp phạt hay bị xử lý hành chính không đồng nghĩa với việc đương nhiên được miễn nghĩa vụ quân sự. Trách nhiệm chấp hành nghĩa vụ vẫn tiếp tục được đặt ra theo quy định pháp luật. Đây cũng là thông điệp quan trọng được nhấn mạnh trong các tài liệu tuyên truyền hiện nay.

Ý nghĩa xã hội của việc thực hiện nghĩa vụ quân sự

Trong đời sống hiện đại, nghĩa vụ quân sự không chỉ gắn với nhiệm vụ quốc phòng mà còn là môi trường rèn luyện ý thức kỷ luật, bản lĩnh, tinh thần tập thể và trách nhiệm công dân. Việc hiểu đúng luật giúp thanh niên và gia đình chủ động chuẩn bị, tránh tâm lý mơ hồ, né tránh hoặc tiếp nhận thông tin sai lệch. Nội dung cốt lõi của Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 là bảo đảm việc tuyển quân được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng độ tuổi và đúng chính sách.

Thực hiện nghĩa vụ quân sự là thực hiện một nghĩa vụ thiêng liêng đối với Tổ quốc. Hiểu luật để thực hiện đúng, chấp hành nghiêm để không vi phạm, và sẵn sàng lên đường khi Tổ quốc cần, đó không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là biểu hiện sinh động của lòng yêu nước và trách nhiệm công dân trong mỗi thanh niên Việt Nam./.

Trung tâm Cung ứng dịch vụ công